Πεζοπορία

Διαδρομή Νο 1: Μεσαριά-Μονή Παναχράντου
Διάρκεια διαδρομής: 2,5 ώρες

path 1Το μονοπάτι αρχίζει ακριβώς δίπλα από το αρχοντικό της ιστορικής οικογένειας Καϊρη, ερειπωμένο σήμερα. Διασχίζει τον περιφερειακό δρόμο της Μεσαριάς και κατηφορίζει προς την κοιλάδα. Γενικά σε καλή κατάσταση, κατηφορίζει ανάμεσα σε αγροκτήματα και στάβλους, πότε πλακόστρωτο, πότε χωμάτινο.
Γρήγορα φτάνουμε στο ποτάμι και το γεφύρι της Στοιχειωμένης. Σύμφωνα με το θρύλο που είναι κοινός σε πολλά μέρη της Ελλάδας, το γεφύρι κατάφερε να στηθεί μόνο όταν θυσιάστηκε η γυναίκα του πρωτομάστορα, και το φάντασμά της εξακολουθεί να το στοιχειώνει. Κατά μία εκδοχή το γεφύρι χτίστηκε στα χρόνια του καλόγερου Σαμουήλ, που έζησε στην Ανδρο από το 1819 ως το 1822.
Μετά το γεφύρι το μονοπάτι ελίσσεται στην έντονα ανηφορική πλαγιά. Μεγάλα κλιμακωτά τμήματα και ένα συνεχές ζικ-ζακ που θέλει αρκετή προσοχή γιά να το ακολουθήσουμε και να μην παρασυρθούμε συνεχίζοντας ίσια και βρεθούμε σε αδιέξοδα. Περίπου στα μισά της διαδρομής θα συναντήσουμε μιά διασταύρωση όπου μιά καλόγουστη ξύλινη ταμπέλα μας δείχνει την κατεύθυνση προς το μοναστήρι και προς τα Φάλλικα. Αξίζει μιά μικρή παράκαμψη προς τα Φάλλικα. Ακόμα κι αν δεν φτάσουμε μέχρι το χωριό, σύντομα θα συναντήσουμε ένα πανέμορφο αγρόκτημα με το σπίτι, τον περιστεριώνα και το εκκλησάκι του.
Επιστρέφουμε στο μονοπάτι και ακολουθούμε τη γενική κατεύθυνση προς το μοναστήρι. Περνάμε από μιά ολόκληρη μεσαιωνική συνοικία των Φάλλικων με ενδιαφέρουσα αρχιτεκτονική, εγκαταλειμμένη όμως από τη δεκαετία του πενήντα.
Φτάνουμε στο μοναστήρι. Η κρήνη δίπλα στην είσοδο μας ξεδιψά. Λέγεται οτι το μοναστήρι είναι άνω των 1000 χρόνων, σύμφωνα όμως με τη χρονολογία που είναι χαραγμένη στο υπέρθυρο της βυζαντινού ρυθμού εκκλησίας αναφέρεται οτι χτίστηκε το 1662. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο είναι υπέροχο δείγμα μεταβυζαντινής τέχνης, ενώ μέσα στην εκκλησία φυλάσσεται παμπάλαια εικόνα της Παναγίας Παναχράντου, που η παράδοση την αποδίδει στον απόστολο Λουκά. Σήμερα στο μοναστήρι ζουν μόνο ένας έως δύο καλόγεροι, με ηγούμενο τον παπά-Ευδόκιμο, που έχει περάσει εδώ σχεδόν όλη τη ζωή του. Η ζωή εδώ ακολουθεί τους προαιώνιους ρυθμούς, αρμονικά μοιρασμένη ανάμεσα στην εσωτερικότητα και την καθημερινή ενασχόληση.

Διαδρομή Νο 2: Μπατσί-Αρνη-Βουρκωτή-Αποίκια-Χώρα
Διάρκεια διαδρομής: 9 ώρες

path 2Η διαδρομή είναι αρκετά μεγάλη, αλλά μπορείτε να την κάνετε κατά τμήματα. Σε όλα τα χωριά της διαδρομής κατά τους καλοκαιρινούς μήνες λειτουργούν αρκετές ταβέρνες, ενώ δωμάτια και ξενοδοχεία θα βρείτε σε όλη τη διάρκεια του χρόνου.
Η διαδρομή ξεκινά από ένα παλιό πέτρινο γεφύρι στον περιφερειακό δρόμο του Μπατσίου. Προχωρώντας μέσα στη ρεματιά και προσπερνώντας δύο αντλιοστάσια, βρίσκουμε το μονοπάτι να ανηφορίζει την πλαγιά. Το ακολουθούμε και σε λίγο συναντάμε τον κεντρικό δρόμο που οδηγεί στην Κατάκοιλο. Τον ακολουθούμε και εκεί που χωρίζεται πηγαίνουμε δεξιά. Καθοδηγούμενοι από τις πινακίδες διασχίζουμε οικισμούς και περιβόλια και φτάνουμε στην Ανω Κατάκοιλο, όπου αξίζει να κάνουμε μιά στάση στην Κρύα Βρύση, πάνω στο παλιό μονοπάτι.
Συνεχίζοντας περνάμε την αξιόλογη εκκλησία του χωριού με τα εντοιχισμένα παλαιοχριστιανικά μάρμαρα και φτάνουμε σε μιά διασταύρωση. Ακολουθούμε τον αριστερό δρόμο και σε λίγο βρίσκουμε το παλιό μονοπάτι, που μέσα από μιά πυκνόφυτη πλαγιά, μας οδηγεί στην Αρνη, που ήταν η οθωμανική πρωτεύουσα του νησιού. Μπαίνοντας στο χωριό βλέπουμε ψηλά στα δεξιά τους Πολιταίους, το κέντρο του χωριού στην εποχή της ακμής του, και που εγκαταλείφθηκε τον 19ο αιώνα. Ανηφορίζουμε τα δρομάκια του χωριού και φτάνουμε στο εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία. Από εδώ παίρνουμε το μονοπάτι γιά τη Βουρκωτή, όπου σε υψόμετρο πάνω από 700 μέτρα η ομίχλη είναι πολύ συνηθισμένη, ιδίως άνοιξη και φθινόπωρο.
Στη Βουρκωτή φτάνουμε σε μία ώρα περίπου. Είναι καθαρά ορεινό χωριό που κάποτε είχε την πρωτοκαθεδρία στην παραγωγή λαδιού στο νησί. Κατεβαίνουμε τα πρώτα σκαλοπάτια και ακολουθούμε το μονοπάτι στα αριστερά. Διασχίζουμε το χωριό και στα τελευταία του σπίτια συναντούμε ένα πέτρινο γεφύρι μέσα στο πράσινο. Το διασχίζουμε και αμέσως μετά σκαρφαλώνουμε την πλαγιά στα δεξιά μας μέχρι τον κεντρικό δρόμο. Λίγες εκατοντάδες μέτρα στα αριστερά παίρνουμε το χωματόδρομο προς τα δεξιά, όπου θα βρούμε τις πινακίδες με την αρίθμηση του μονοπατιού.
Ανηφορίζοντας, φτάνουμε στο ψηλότερο σημείο και βλέπουμε μπροστά μας τους Κατακαλαίους, τα Αποίκια και τη Χώρα. Κατηφορίζουμε μέχρι τους Κατακαλαίους, μικρό, όμορφο χωριουδάκι. Το μονοπάτι μας βγάζει στο πάρκινγκ του χωριού και συνεχίζει ευθεία.
Σε λίγο το μονοπάτι γίνεται έντονα κατηφορικό, και ωραία πέτρινα σκαλιά, μας οδηγούν μέσα από μιά δασωμένη πλαγιά στο εκκλησάκι της Ζωοδόχου Πηγής που είναι κυριολεκτικά χτισμένο μέσα στα νερά. Πιο κάτω βρισκόμαστε μπροστά σε σταυροδρόμι, όπου πάμε δεξιά. Στην αρχή το μονοπάτι είναι δύσβατο λόγω της πολλής βλάστησης, γρήγορα όμως καθαρίζει, τα σκαλιά ξαναεμφανίζονται και σε λίγο φτάνουμε στα Αποίκια. Εδώ, στο κέντρο του χωριού βρίσκεται η φημισμένη πηγή Σάριζα και λίγο πιό μακρύτερα επιβάλλεται η επίσκεψη στην πανέμορφη ρεματιά της Πυθάρας.
Ο δρόμος διασχίζει το χωριό, κατεβαίνει προς τη ρεματιά, περνά το πέτρινο γεφύρι και ανηφορίζει μέσα από τη δασωμένη πλαγιά. Σε λίγο φαρδαίνει τόσο, ώστε ένα μεγάλο τμήμα του να χρησιμοποιείται και από αυτοκίνητα, διατηρεί όμως ανέπαφη την υπέροχη ξερολιθιά στα αριστερά του και μας προσφέρει υπέροχη θέα προς τα Αποίκια.
Συναντούμε το χωματόδρομο που οδηγεί στο μοναστήρι της Αγίας Μαρίνας, τον διασχίζουμε και κατηφορίζουμε. Απαιτείται προσοχή γιατί το μονοπάτι έχει παρασυρθεί από τα νερά σε διάφορα σημεία του, σιγά σιγά όμως το λιθόστρωτο ξαναεμφανίζεται και κατηφορίζει μέχρι τη Χώρα..

Διαδρομή Νο 3: Χώρα-Συνετί-Κοχύλου-Κόρθι
Διάρκεια διαδρομής: 6,5 ώρες

path 3Το μονοπάτι αυτό ήταν μέχρι τη δεκαετία του ’50 ο μόνος δρόμος που συνέδεε τη Χώρα με το Κόρθι στα νότια του νησιού. Θα το βρούμε στην άκρη της παραλίας “Παραπόρτι” της Χώρας και είναι ανηφορικό στην πλαγιά προς το ελικοδρόμιο. Εκεί, σε δέκα λεπτά, συναντούμε άσφαλτο, την οποία διασχίζουμε και βρίσκουμε το καλντερίμι που κατηφορίζει προς τη γραφική και απόμερη παραλία “Λύδι”. Ανηφορίζουμε και ξανασυναντούμε την άσφαλτο προς το Συνετί. Κατηφορίζοντας το δρόμο γιά το Συνετί, βρίσκουμε στα δεξιά μας τσιμενταρισμένο μονοπάτι που οδηγεί στο κέντρο του χωριού, περνώντας από μιά μικρή πλατεία με καφενείο, βρύση, κλπ. Από εδώ το μονοπάτι συνεχίζει ανηφορικά και μας βγάζει έξω από το χωριό.
Προχωράμε στο δρόμο γιά περίπου 1000 μέτρα, έχοντας στα αριστερά μας την επιβλητική ρεματιά. Σύντομα θα συναντήσουμε στα αριστερά μας το χωμάτινο μονοπάτι που κατεβαίνει την πλαγιά. Κατηφορίζοντας στο φαράγγι των Διποταμάτων φτάνουμε σύντομα στο γραφικό τοξωτό γεφύρι και έναν καλοδιατηρημένο νερόμυλο. Μέσα στο φαράγγι μήκους 6 χιλιομέτρων, που εκτείνεται από το Βουνί μέχρι την παραλία του Συνετίου, υπάρχουν δεκάδες νερόμυλοι, οι οποίοι ήταν σε λειτουργία και έφτιαχναν αλεύρι μέχρι τη δεκαετία του ’50. Πολλούς από αυτούς μπορείτε να τους δείτε εύκολα κατά μήκος του μονοπατιού. Μετά το γεφύρι, το μονοπάτι γίνεται πλέον ανηφορικό με κατεύθυνση το Κοχύλου.
Ανεβαίνοντας το καλντερίμι και μετά από σύντομη πορεία στο μικρό οροπέδιο δίπλα από το Επάνω Κάστρο, φτάνουμε στο Κοχύλου. Αξίζει η παράκαμψη γιά μιά επίσκεψη στο Κάστρο με τη μακρόχρονη ιστορία και την επιβλητική θέα. Στο Κοχύλου το μονοπάτι περνά από το κέντρο του, την εκκλησία του Αη Γιώργη και το καφενείο. Το μονοπάτι από δω και πέρα κατηφορίζει ομαλά και είναι καλοδιατηρημένο.
Η κατάβαση από το Κοχύλου διαρκεί μισή ώρα και οδηγεί κατευθείαν στη θάλασσα και στο όμορφο παραθαλάσσιο χωριό του Ορμου Κορθίου.

Διαδρομή Νο4: Απρόβατο-Πιτροφός-Στραπουριές
Διάρκεια διαδρομής: 6,5
ώρες

path 4

Πρόκειται γιά πολύ παλιό μονοπάτι που αποτελούσε τη βασική σύνδεση του λιμανιού του Γαυρίου με τη Χώρα και ήταν σε συνεχή χρήση μέχρι και το τέλος της δεκαετίας του ’40. Το τμήμα από το Γαύριο μέχρι το Μπατσί ταυτίζεται με τον σύγχρονο δρόμο που είναι κατασκευασμένος από πάνω του. Στο Μπατσί, ακολουθώντας το μονοπάτι που αρχίζει στην Πίσω Βρύση, φτάνετε μέχρι το Απρόβατο και μετά συνεχίζετε με εύκολη διαδρομή χρησιμοποιώντας τμήματα του μονοπατιού ή τους δρόμους, σε περιπτώσεις καταστροφής του μονοπατιού.
Συνεχίζοντας, το μονοπάτι είναι καλοδιατηρημένο και το συναντούμε στη Ντράσα του Ανω Απροβάτου. Αφού θαυμάσουμε την υπέροχη θέα της μακρινής ακτής, ακολουθούμε στην αρχή ένα στενό μονοπάτι, που γρήγορα γίνεται ευρύ και λιθόστρωτο. Εδώ θα συναντήσουμε και μιά πηγή.
Καθώς το μονοπάτι ανηφορίζει, το τοπίο γίνεται τραχύ και ορεινό, με λιγοστή βλάστηση. Ηδη έχουμε ωραία θέα της Παλαιόπολης, της αρχαίας πρωτεύουσας της Ανδρου, που άκμασε από τους αρχαϊκούς μέχρι τους πρώτους βυζαντινούς χρόνους. Στην άκρη της παραλίας της μπορούμε ακόμα να διακρίνουμε το λιμάνι της αρχαίας πόλης. Στη Μαύρη Γούρνα άφθονα νερά κατεβαίνουν από το όρος Πέταλο, που καταλήγουν στην κοιλάδα της Παλαιόπολης. Φτάνουμε σε λίγο στο πιό ψηλό σημείο της διαδρομής.
Αρχίζοντας να κατηφορίζουμε, συναντάμε το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία και ένα σταυροδρόμι, απ’ όπου συνεχίζοντας ευθεία το μονοπάτι φτάνει στη Μελίδα και μετά στη Σταυροπέδα. Στα αριστερά, ξαναβρίσκουμε το μονοπάτι, που σε καλή κατάσταση, οδηγεί στον Πιτροφό. Στην είσοδο του χωριού θα θαυμάσουμε δύο πηγές.
Στον κεντρικό δρόμο του χωριού βρίσκεται το Μουσείο Ελιάς, ένα παλιό λιοτρίβι που ανακατασκευάστηκε και λειτουργεί ως μουσείο.
Βγαίνουμε από το χωριό και μετά από λίγο ξαναβρίσκουμε το μονοπάτι. Συναντάμε όμορφες ρεματιές, βρύσες, αγροκτήματα με τα κονάκια τους και τις καλοδιατηρημένες αναβαθμίδες (αιμασιές). Συνεχίζουμε στο μονοπάτι μέχρι να φτάσουμε στα πρώτα σπίτια των Στραπουριών και τον κεντρικό δρόμο. Δεξιά οδηγεί στους Μένητες και αριστερά στη Χώρα και τα Αποίκια.
Εδώ αξίζει μιά περιήγηση στις Στραπουριές. Διασχίζουμε το δρόμο, προχωράμε στα αριστερά και σύντομα στα δεξιά μας συναντάμε ένα στενό να κατηφορίζει. Φτάνουμε έτσι σε μιά εκκλησία και παρακάτω σε ένα επιβλητικό αρχοντικό ενός ανδριώτη καπετάνιου, που το έχτισε το 1920.
Από τις Στραπουριές μπορείτε με αρκετό ψάξιμο και ρωτώντας τους κατοίκους να φτάσετε σε ένα δίωρο στα Λάμυρα, την Υψηλού και τη τη Χώρα..